Elf psotnik (Elf on the Shelf) — o co chodzi i jak zacząć zabawę

Co to jest elf psotnik?

Zabawa wywodzi się z amerykańskiej książki „The Elf on the Shelf” z 2005 roku, którą napisały Carol Aebersold i Chanda Bell. W oryginale elf jest zwiadowcą Mikołaja: w dzień obserwuje domowników, w nocy leci na biegun północny, a rano wraca i siada w nowym miejscu.

W Polsce zabawa najczęściej funkcjonuje jako elf psotnik. Akcent przesuwa się z pilnowania grzeczności na psoty: elf coś zbroi, zostawi liścik albo zaprosi dziecko do wspólnego zadania. Dla wielu rodzin to po prostu inna forma kalendarza adwentowego — zamiast okienek są codzienne niespodzianki.

Elf on the Shelf, elf na półce, elf psotnik — jak to się pisze?

Oryginalna nazwa to Elf on the Shelf, dosłownie „elf na półce”. Pisze się ją wielkimi literami, bo to tytuł książki i nazwa marki. Po polsku mówi się elf psotnik, psotny elf albo po prostu elf na półce. Wszystkie te nazwy opisują ten sam pomysł.

Elf on the Shelf® to zastrzeżony znak towarowy, a figurki z tą nazwą sprzedaje jego właściciel. Samą zabawę możesz jednak zorganizować z dowolną postacią — także z pluszakiem, którego dziecko już ma.

Zasady zabawy z elfem

Nie ma jednego obowiązującego regulaminu, ale w wielu domach powtarzają się te zasady:

• Elf przybywa na początku grudnia, najczęściej 1 grudnia, i przynosi list powitalny.
• Każdej nocy zmienia miejsce, więc rano trzeba go poszukać.
• Elfa się nie dotyka — w oryginale traci wtedy magię. Wiele rodzin łagodzi tę zasadę, zwłaszcza przy maluchach.
• Elf nie mówi, ale może pisać liściki.
• Odlatuje w Wigilię albo w pierwszy dzień świąt i zostawia list pożegnalny.

Ustalcie zasady, które pasują do Waszego domu. Jeśli dziecko łatwo się stresuje, pomiń wątek „donoszenia Mikołajowi” i postaw po prostu na zabawę.

Jak zacząć — krok po kroku

1. Wybierz postać. Figurka elfa, lalka albo ulubiony pluszak — liczy się historia, nie zakup.
2. Przygotuj list powitalny. Kilka zdań: kim jest elf, skąd przybył i jak długo zostanie. Imię dziecka w liście robi dużą różnicę.
3. Zaplanuj 24 dni z wyprzedzeniem. Wypisz pomysły na kartce i przy każdym zanotuj, czego potrzebujesz. Wieczorem zostaje wtedy tylko ustawienie scenki.
4. Mierz siły na zamiary. Nie każdy dzień musi być spektakularny. Prosty liścik albo elf w nowym miejscu też się liczy.
5. Zaplanuj finał. Pożegnanie w Wigilię domyka historię i daje dziecku poczucie, że przygoda miała początek i koniec.

24 pomysły na psikusy elfa

Wszystkie pomysły da się przygotować wieczorem w kilka minut, z rzeczy, które zwykle są w domu. Wybierz te, które pasują do wieku dziecka, i dobierz je tak, żeby bałagan nie zostawał na Twojej głowie.

1. Śpi w pudełku na chusteczki, przykryty chusteczką jak kołdrą.
2. Zjeżdża na „sankach” z tacki po stosie książek.
3. Owinął krzesło albo choinkę papierem toaletowym.
4. Łowi żelki w misce wędką z patyczka i nitki.
5. Zbudował igloo z pianek albo kostek cukru.
6. Zrobił „aniołka” w odrobinie mąki rozsypanej na blacie.
7. Dorysował wąsy postaciom ze zdjęcia — na karteczce przyklejonej do ramki.
8. Kąpie się w misce pełnej pianek.
9. Ustawił zabawki w kolejce do „elfiej poczty”.
10. Zostawił papierowe ślady stóp, które prowadzą do niespodzianki.
11. Powiązał sznurówki butów w świąteczną girlandę.
12. Siedzi przy lodówce z karteczką „Tu jest zimno jak na biegunie!”.
13. Czyta książkę w towarzystwie ulubionych zabawek dziecka.
14. Przebrał zabawki w papierowe czapki Mikołaja.
15. Zjeżdża na „tyrolce” z nitki rozpiętej przez pokój.
16. Zostawił pierwszą wskazówkę — każda kolejna prowadzi dalej, aż do drobiazgu.
17. Utknął w słoiku i prosi liścikiem o pomoc.
18. Siedzi w mące z foremką do pierników, jakby piekł.
19. Rozwiesił na sznurku „pranie” z małych skarpetek.
20. Napisał list, na który dziecko może odpisać.
21. Ułożył na talerzu ze śniadaniem buzię z owoców.
22. Gra w planszówkę z pluszakami i zostawia rozgrywkę do dokończenia.
23. Zrobił „śnieg” z papierowych płatków wyciętych z kartki.
24. Zostawił dobry uczynek dnia, np. „Narysuj laurkę dla babci”.

List od elfa: powitanie i pożegnanie

List powitalny i pożegnalny to dwa momenty, które dzieci pamiętają najdłużej. Kilka wskazówek:

• Pisz krótko — 3–5 zdań, które dorosły przeczyta na głos w minutę.
• Zwracaj się po imieniu. Dzięki temu list jest „naprawdę do mnie”.
• W powitaniu wyjaśnij, skąd przybył elf i na jak długo zostaje.
• W pożegnaniu podziękuj za wspólny czas i wspomnij jedną konkretną przygodę.

Przykład krótkiego listu powitalnego do przepisania:

„Cześć, [imię dziecka]! Przyleciałem prosto z pracowni Mikołaja i zostanę u Was do Wigilii. Codziennie rano szukaj mnie w nowym miejscu — czasem zostawię liścik, a czasem coś zbroję. Do zobaczenia jutro! Twój elf”

Gdy coś pójdzie nie tak

Zapomniałam przestawić elfa

Zdarza się każdemu. Elf mógł zostać, bo spodobało mu się miejsce — albo zostawia liścik: „Dziś odpoczywam, wczoraj długo pracowałem w pracowni”.

Dziecko dotknęło elfa

W wielu domach wystarczają przeprosiny w liściku do Mikołaja. To Ty decydujesz, czy ta zasada w ogóle u Was obowiązuje — przy małych dzieciach często lepiej z niej zrezygnować.

Mam dwoje dzieci w różnym wieku

Jeden elf może zostawiać liściki dla obojga. Zadania dobierz do młodszego dziecka, a starszemu daj rolę pomocnika, który pilnuje sekretu.

Nie mam czasu na wymyślanie

Przygotuj listę pomysłów przed 1 grudnia albo skorzystaj z gotowego scenariusza, w którym każdy dzień jest już rozpisany.

Studio Fikusia · gotowy zestaw

Gotowy scenariusz: Fikuś z pracowni Mikołaja

Lubisz pomysł elfa psotnika, ale nie chcesz codziennie wymyślać psot? Fikuś to gość z pracowni Mikołaja, który od 1 do 24 grudnia zostawia dziecku wiadomości, wymyśla małe psoty i zaprasza do gier.

• „Do druku” — 29 stron z imieniem dziecka: 24 wiadomości, list powitalny i pożegnalny, 14 gier i zabaw, certyfikat.
• „Dla rodzica” — 18 stron planu: co przygotować i jak ustawić scenkę każdego dnia.

Nie musisz kupować figurki — scenki ustawiasz z rzeczy z domu, np. pluszaka i skarpety. Dwa pliki PDF do druku w domu za 22,90 zł.

Zamów zestaw · 22,90 złZobacz, co jest w środku

Elf on the Shelf® jest znakiem towarowym należącym do jego właściciela. Karty Malucha i zestaw „Fikuś i świąteczne niespodzianki” nie są z nim powiązane.